Miejsca Pamięci Narodowej w Sierpcu

Na terenie naszego miasta znajduje się szereg miejsc, którym przysługuje zaszczytne miano MIEJSCA PAMIĘCI NARODOWEJ.

Poniżej prezentujemy 11 wybranych, które figurują w dokumentach Urzędu Miasta. Podczas świąt państwowych składane są na nich kwiaty i pełnione warty honorowe.
Poza nimi, na terenie miasta są inne miejsca, będące Miejscami Pamięci, których opisanie jednak wymaga osobnego artykułu.


1. Pomnik powstańców styczniowych (1863) i zamordowanych w czasie II wojny światowej (1939-45).
Pomnik usytuowany na skwerku między ulicami Kościuszki i Rypińską, naprzeciw I bramy cmentarza parafialnego.

DSC_1105Fot. T. Kowalski

2. Pomnik ofiar Powstania Listopadowego (1830).
Pomnik usytuowany w parku im. Janusza Korczaka.
Pierwotnym jego miejscem była posesja przy ulicy Piastowskiej 44.

blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_07Fot. T. Kowalski

3. Mogiła ofiar mordu hitlerowskiego w więzieniu sierpeckim (1945)
Usytuowana przy ostatniej bramie (III) cmentarza parafialnego. Pochowano tam osoby, które zginęły w sierpeckim więzieniu, którego rolę pełnił klasztor Benedyktynek.

  blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_02Fot. T. Kowalski

4. Pomnik Żołnierzy Radzieckich
Usytuowany przy środkowej bramie (II) cmentarza parafialnego. Kryje szczątki poległych żołnierzy Armii Radzieckich biorących udział w walkach wyzwoleńczych w 1945 roku.

blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_06
Fot. T. Kowalski

5. Zbiorowa mogiła Strzelców Przysposobienia Wojskowego (1931)
Usytuowana przy ostatniej (III) bramie cmentarza parafialnego. Kryje szczątki czterech strzelców PW tragicznie zmarłych latem 1931 roku.

blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_04Fot. T. Kowalski

6. Miejsce pamięci przy ul. Wojska Polskiego (1945)
Tablica zamontowana na murze klasztoru w dawnej więziennej bramie. Upamiętnia ofiary mordów hitlerowskich w latach 1940-45.

Fot. T. Kowalski

7. Pomnik Bohaterów Ziemi Sierpeckiej
Usytuowany w parku im. Tadeusza Paciorkiewicza a pobliżu byłej muszli koncertowej. Upamiętnia ofiary z lat 1939-1945.

Fot. T. Kowalski

8. Miejsce pamięci przy ul. Jana Pawła II
Tablica na budynku przy ul. Jana Pawła II 5, który był siedzibą Gestapo. Upamiętnia zamordowanych 300 Polaków w murach tego budynku.

Fot. T. Kowalski

9. Pomnik Polaków rozstrzelanych na „glinkach” w 1940 roku
Upamiętnia rozstrzelanych 42 Polskich patriotów. Pomnik usytuowany w dolinie rzeki Sierpienicy w pobliżu ulicy Mickiewicza.

blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_01Fot. T. Kowalski

 


10. Pomnik Żołnierzy Września 1939 i Armii Krajowej
Pomnik usytuowany przy ogrodzeniu szkoły podstawowej nr 2 przy ul. Wiosny Ludów. Upamiętnia żołnierzy poległych we wrześniu 1939 roku oraz żołnierzy polskiego podziemia.

blog_co_1056700_2148852_tr_mpn_08Fot. T. Kowalski

11. Pomnik ofiar Zbrodni Katyńskiej
Usytuowany w parku im. Solidarności. Upamiętnia sierpczan poległych w obozach i łagrach sowieckich w Katyniu, Starobielsku i Ostaszkowie.

11-XI-2014 UM-03

Reklamy

Ratusz miejski w Sierpcu

    
Ratusz w Sierpcu latem 2005 roku
Fot. red.

Budowlą świadczącą o historycznej administracji każdego miasta jest zawsze ratusz. Z niemieckiego „rathaus” – oznaczającego „dom rady”.

TŁO HISTORYCZNE
Sierpecki ratusz zbudowano w najbardziej reprezentacyjnym miejscu, jakim był ówcześnie Stary Rynek, a obecnie Plac kardynała Wyszyńskiego.
Obiekt powstał w latach 1837-41 i nie jest to pierwszy tego typu budynek w Sierpcu.
Pierwszy ratusz zbudowano bowiem już w średniowieczu. Nie mamy jednak żadnych informacji o jego wyglądzie, jak również wzmianek o jego istnieniu (!). Biorąc pod uwagę pozycję miasta na północnym Mazowszu, „dom rady” – musiał istnieć. Być może pierwszy budynek władz miasta należy wiązać z opisywanym przez nas wcześniej budynku przedstawionym na herbie miasta.

W XVI wieku zbudowano kolejny ratusz. Ten spłonął prawdopodobnie w połowie XVII wieku. Dopiero wiek później, powzięto decyzję o budowie obecnego obiektu.

BUDOWA NOWEGO OBIEKTU
I PROBLEMY Z NIĄ ZWIĄZANE
Burmistrz miasta – Walenty Kelch postanowił wykupić działkę na Starym Rynku od właściciela wsi Mieszczk – Karola Gąseckiego.
Pertraktacje rozpoczęły się 17 czerwca 1834 roku. Koszt budowy w zamyśle miał wynieść 32826 złotych polskich, z czego 5000 zł miało być przeznaczone dla Gąseckiego, jako zapłata za plac.
Miasto miało zdeponowane w Banku Polskim fundusze przeznaczone na budowę ratusza. Pieniądze te były nadwyżkami z Kasy Ekonomicznej. Jeśli jednak chciano wykorzystać je, musiała zapaść stosowna zgoda Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych.

Komisja Rządowa nie zatwierdziła jednak tego planu, gdyż „kosztorys jest wysoki, a kasa ekonomiczna na ten cel nie ma takich funduszów”.
W 1836 zaprzestano prób zatwierdzenia projektów.

Sprawa nagliła, więc podjęto się kolejnej próby w 1837 roku. Nowy kosztorys opiewał na kwotę 37608, w tym znów 5000 zł na plac. Komisja niestety znów odmówiła, twierdząc, że w depozycie Banku jest tylko 32000 zł, a Gąsecki zbyt dużo żąda za plac.
Właściciel obniżył cenę działki na 4800 zł, mimo to Komisja Rządowa, zaproponowała, aby wyszukać prywatną kamienicę, gdzie można by pomieścić urzędy miejskie.

W końcu Gąsecki zdecydował się sprzedaż plac za 4000 zł, a całość budowy miała wynieść 32608 zł. Ogłoszono przetarg na rozpoczęcie budowy, którą w jego wyniku miał poprowadzić Nepomucen Rolbicki, oferując budowę za 29900 zł. Rolbicki nie podjął jednak budowy. W lipcu 1838 roku zrezygnował z podjęcia prac.
Dozorca miast obwodu mławskiego zlecił zadanie J. Pietrusińskiemu, właścicielowi Sierpc-Włók.

W czasie budowy wynikało wiele problemów, głównie natury finansowej, w kwestii umów i wynagrodzeń. Mimo trudności budowę ukończono jesienią 1841 roku.
 
Ratusz i Stary Rynek w latach 60-tych XX wieku.
Fot. allegro.pl

Dziwić może aż czteroletnia budowa tak skromnej klasycystycznej budowli. Stało się tak z powodu zatargów Pietrusińskiego z Komisją. Budowę ukończono w 1841 roku. 3 lata później, w 1844 na budynku dobudowano wieżyczkę z zegarem z ażurową latarnią na dzwon. Jego dźwięki towarzyszyły mieszkańcom aż do lat 90-tych XX wieku, kiedy to zdemontowano popękany gong i uruchomiono mechanizm elektronicznego wybijania kwadransów z zamontowanych głośników (gong z odlaną datą 1841 roku zdeponowano w magazynie Muzeum Wsi Mazowieckiej).
Dobudowanie wieży, nadało ratuszowi kształt jaki praktycznie nie zmienił się do dziś dnia.
 
Wieża ratusza w latach 20-tych XX wieku. Interesujący jest brak herbu miasta na niskim szczyciku poprzedzającym wieżę. Widoczny jest dzwon na ażurowej latarni.
Fot. z zasobów Pracowni Dokumentacji Dziejów Miasta Sierpc

ARCHITEKTURA

Przystrojony ratusz na rocznicę obchodów 650-lecia miasta w 1972 roku.
Fot. z publikacji „Wspomnienia Sierpczan”

Ratusz wybudowano w stylu klasycystycznym, nawiązującym do architektury starożytnej, na planie prostokąta z palonej cegły. Budowla piętrowa z nieużytkowanym poddaszem. Budynek wzniesiony na sklepionych piwnicach złożonych z trzech równoległych kolebek, które noszą znamiona podwyższenia poziomu gruntu (być może ze względu na podmakanie podłoża?). Fasada pięcioosiowa, z wyrobioną w tynku dekoracją ciosów kamiennych (tzw. boniowanie). Kondygnacje oddziela gzyms kordonowy. Ponad wejściem znajduje się balkon z żeliwną balustradą. Dach dwuspadowy, kryty blachą. Od frontu, na osi wznosi się drewniana czworoboczna wieża zegarowa obita blachą cynkową, poprzedzona niskim szczycikiem z herbem miasta, zwieńczona ażurową latarnią przeznaczoną na dzwon.
 
Północna część sklepionej piwnicy pod sierpeckim ratuszem.
Fot. red.

 
Fragment sklepionej piwnicy pod sierpeckim ratuszem. Widoczny fragment łuku punktowego fundamentu.
Fot. red.

 
Południowa część piwnicy. Dziś pomieszczenie na piec.
Fot. red.

 
Ostatnie piętro budynku. Zamurowane dawne okno w północnej ścianie.
Fot. red.

 
Więźba dachowa ratusza w Sierpcu (widoczne elementy wieży)
Fot. red.

 
Wnętrze wieży zegarowej.
Fot. red.

 
Zegar ratusza „z drugiej strony”
Fot. red.

 
Ukryta we wieży dawna tarcza zegarowa.
Fot. red.

LOSY BUDYNKU
Zbudowano go na miarę możliwości pięciotysięcznego miasteczka. Mieścił kasę miejską, posterunek policji, mieszkanie burmistrza i jego gabinet. W piwnicach było miejsce na tymczasowy areszt.

Ratusz był siedzibą władz miejskich przez 137 lat (od 1841 do 1978, z trzyletnią przerwą od 1942-45).
W 1978 roku władze miasta zbudowały nową siedzibę przy ulicy Piastowskiej, z przeznaczeniem na Urząd Miejski. Po „wyprowadzce”, rok później, ratusz przekazano Muzeum Wsi Mazowieckiej z przeznaczeniem na miejski oddział Skansenu. Wnętrze przystosowano na sale ekspozycyjne, magazyny, biura, bibliotekę oraz salę odczytową. Od 2004 roku w budynku ma również siedzibę Towarzystwo Naukowe Płockie.
 
Ratusz pod koniec lat 70-tych XX wieku.
Fot. z allegro.pl

W 1997 roku zamontowano nowy zegar, wymieniając stary, niedziałający od lat. W 1999 roku mieszkańcy po raz pierwszy usłyszeli hejnał specjalnie skomponowany dla naszego miasta przez kompozytora Bogusława Klimsę. Obecnie jest on wygrywany co godzinę z mechanizmu elektronicznego z głośników zamontowanych we wieży. Mechanizm wygrywa również nagrane wybijanie kwadransów przez gong.

Warto odwiedzić ten budynek. Organizowane są tam różnego rodzaju wystawy tematyczne. Koszt zwiedzania wynosi 2-3 zł. Przy okazji można zwiedzić wnętrze budynku.

—————————————————-
Zobacz też:
Herb miasta Sierpca
—————————————————-

Bibliografia:

„Ziemia sierpecka znana i nieznana” – Sierpc 2007
H. i J. Burakowscy – „Sierpczanie tysiąclecia”, Sierpc 2005
I. Galicka, H. Sygietyńska – „Katalog zabytków sztuki w Polsce…”
„Sierpc – studia i materiały” – Sierpc 1972
Serwis sierpc.com.pl