Cmentarz przy kosciele Ducha Świętego

 
Kościół Ducha Świętego w Sierpcu przed przebudową. Około 1950 rok.
Fot. Archiwum WKZ w Płocku

Około roku 1490 przy północno-zachodniej pierzei obecnego placu Fryderyka Chopina, na zachód od kościoła Farnego wybudowano nowy, gotycki kościół pw. Ducha Świętego. Przy tym kościele założono szpital (wzmiankowany około 1518 roku). W szpitalu zapewniano mieszkanie, ubranie i wikt ośmiu ubogim . Mieli zapewniony katolicki pochówek na cmentarzu, który przy kościele się znajdował. Po zaprzestaniu funkcjonowania szpitala, cmentarz przy kościółku stał się kolejnym miejscem pochówku dla parafian sierpeckich.

Kościół Ducha Świętego w trakcie przebudowy. Wnętrze. Około 1960 rok.
Fot. Archiwum WKZ w Płocku

Nie wzniesiono tu zapewne monumentalnych grobowców. Przeważały ziemne mogiły z drewnianymi krzyżami. Zamożniejsi fundowali sobie kamienne tablice epitafijne montowane na zewnątrz, ale i wewnątrz kościoła.

  
Zaznaczony krzyżykami cmentarz wokół „Heilig Geist Kirche”
Fragment niemieckojęzycznego planu miasta Sierpca z 1800 lub 1801 roku.
Ze zbiorów PAN, Instytutu Sztuki, Pracowni Fotograficznej.

Niestety i kamienne tablice nie przetrwały próby czasu. Zniszczenia, kolejne remonty, zmieniające się gusta opiekunów kościoła sprawiały, że raz na zawsze znikały kamienne epitafia.

Jeszcze do niedawna w prezbiterium znajdowały się dwie tablice kommemoratywne, jedna z połowy XIX wieku, druga – XX-wieczna.

Pierwsza będąca ewidentnie jedynym materialnym śladem po dawnej funkcji grzebalnej cmentarza przykościelnego św. Ducha była tablica Marty z Wałęskich Frankowskiej.

 
Epitafium Marty z Wałęskich Frankowskiej (+1841). Niezachowane.
Fot. Archiwum WKZ w Płocku

Na kwadratowej tablicy wykonanej z czarnego marmuru, przymocowanej metalowymi hakami, czytaliśmy:

DOM
MARTA z WAŁĘSKICH FRANKOWSKA
Żyła lat 52. Umarła
Dn. 5 Września 1841 r.

Już nie istniejesz więcej dla Męża i dzieci
Żono! Twa jednak pamięć z serc Ich nie uleci.
Przechodniu, gdy ten napis odczytasz grobowy
Wznieś za Jej duszę modły anielskiemy słowy.
Zdr. Mar.

Druga tablica, młodsza o ponad 100 lat była tablicą pamiątkową. Zamontowana za zgodą proboszcza przez rodzinę po śmierci familiantki na obczyźnie. Czarna płyta z marmuru z inskrypcją pisaną antykwą wypukłą, wmurowana była na prawo od tablicy Marty Frankowskiej. Napis na niej głosił:

Ś.P.
Helena
z Przybyszewskich
Uzarska
ur. w parafii Sierpskiej
um. 17.12. 1954
w Stanach Zjednoczonych

 
Płyta Heleny z Przybyszewskich Uzarskiej. (+1954). Niezachowana.
Fot. Archiwum WKZ w Płocku

 

Obie tablice w bliżej nieokreślonym czasie (po 2000 roku) zostały wymontowane i ślad po nich zaginął. A szkoda…

 
Wnętrze kościoła około 1970 roku. Na ścianie prezbiterium (po prawej stronie pod obrazem) widoczne obie tablice.
Fot. Wojciech Wiśniewski

 
I obecny widok prezbiterium – już bez tablic.
Fot. Tomasz Kowalski

 

Na podstawie:

Gąsiorowski P.B., Nekropolie ziemi sierpeckiej, Sierpc 2005
Ewidencja zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Płocku.
Ewidencja zabytków ruchomych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Płocku.

Reklamy

8 myśli w temacie “Cmentarz przy kosciele Ducha Świętego

  1. epitafium znajdowalo sie w kosciele jeszcze w roku 1981 widzialam je tam na wlasne oczy poniewaz we wrzesniu tego roku dlugi czas spedzilam w tym kosciele

    Polubienie

  2. Tomek! Nie przestajesz mnie zaskakiwać! Ale proszę więcej, więcej! :)O tablicach nie miałam pojęcia. Poraża krótkowzroczność „opiekunów” kościoła w tych i podobnych kwestiach – przykładów ostatnimi czasy można mnożyć…niestety.

    Polubienie

    1. Niestety muszę się zgodzić. Historyczna znieczulica rodzi się w sercach naszych proboszczów. Ogromna szkoda. Niby tylko „takie tam” tablice, ale jednak to fragment naszej historii. Dziękuję Panie Tomku za przypominanie tych ważnych dla nas rzeczy! Adam.

      Polubienie

  3. Pamiętam w latach 1963-1965 przeprowadzono prawdopodobnie przy kościele Św, Ducha instalację wodociągową lubkanalizacyjną i w związku z tym wykonywano wykopy podczas których wykopywano czaszki i kości. Dopiero po proteście mieszkańców pozbierano je i gdzieś zakopano. Nie wiem gdzie. Warto zbadać i popytać ludzi którzy to pamiętają (mają teraz 75-85 lat)

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s