Cmentarz ewangelicki – Józefowo

JÓZEFOWO (gm. Radzanów, pow. mławski)
dawniej również: Josefau


Położenie cmentarza – mapy

Jozefowo1915

Fragment mapy „West. Osteuropa – Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ” w skali 1:25 000 z 1915 roku (będącej przedrukiem starszej mapy rosyjskiej); arkusz: XX 7-B (alt. XX 7-Б), z zaznaczonym zielonym okręgiem cmentarzem ewangelickim w Józefowie (podpisany jako лют. [=Лютеранское кладбище, cmentarz luterański]).

jozefowo-1935jpeg

Fragment polskiej mapy WIG – Mapa Taktyczna Polski w skali 1:100 000 z 1935 roku (arkusz: P37 S30 (alt. A37 B30)Raciąż); czerwonym kolorem zaznaczono wieś Józefowo, zielonym kolorem – lokalizację cmentarza ewangelickiego w Józefowie.d

jozefowo-1940jpeg

Fragment niemieckiego przedruku polskiej mapy WIG z lat 1931 roku w skali 1:25 000 z 1940 roku (arkusz: P37 S30 B (alt. 3730 B) RADZANÓW (RADSANOW)) z zaznaczonym zielonym okręgiem cmentarzem ewangelickim w Józefowie.


LINK DO WSPÓŁCZESNEJ MAPY GOOGLE >>


józefowo-geo-corelowskieJPEGLokalizacja cmentarza ewangelickiego w Józefowie i sugerowany dojazd. Na podkładzie z geoportalu, rys. Tomasz Kowalski

Opis cmentarza

Położenie

Cmentarz położony jest we wschodniej części wsi, na granicy lasu, tuż przy starorzeczu rzeki Wkry. Widoczny jest z drogi Radzanów-Strzegowo, jednak dojście do niego może być czasowo utrudnione (pole uprawne). Sugeruję dojazd leśnym traktem (pierwsza dróżka w kierunku północnym, kilka metrów od ściany lasu), dotrzemy nią do północno-zachodniego narożnika cmentarza (por. mapka powyżej).

Jozefowo-ogolnyCmentarz zajmuje stosunkowo niewielką powierzchnię (ok. 0,16 ha)

Podstawowe informacje

Józefowo, wieś nad rzeką Działdówką, pow. mławski, gm. Ratowo, par. Radzanów, odległa o 26 wiorst od Mławy, ma ewangelicki dom modlitwy i szkołę początkową, 14 dymów, 149 mieszkańców, 208 morgów gruntu. W 1827 roku było tu 12 dymów, 80 mieszkańców.

[za: Słownik geograficzny…, t. III, s. 614, nr 19]

 

Najdalej wysunięty na wschód cmentarz parafii w Sierpcu swoją genezą sięga wieku XIX. Zniszczony po II wojnie światowej. Zachował się (stojący!) dawny krzyż cmentarny. Widoczne są też ślady mogił oraz fragmenty nagrobków z dwiema tablicami inskrypcyjnymi. O drzewo oparty jest żeliwny krzyż.

[cyt. za.: Kowalski 2012, s. 81]

Inskrypcje

(edycja: Krzysztof Menel 2013; Tomasz Kowalski 2017)

pekrul.h


HELENA
PEKRUL
GESCHTORBE[N]
DEN 14 MAI 1921
RIP

Uwagi TK:
Inskrypcję wykonano niewprawną ręką na jednostronnie opracowanym kamieniu. Nagrobek znajdował się w 2013 roku nieopodal niżej odnotowanego nagrobka Heinricha Pekrula. W 2017 r. nie znalazłem go (nie wykluczam jednak przewrócenia i przykrycia liśćmi i ściółką).

Jak ustalił (na podstawie akt metrykalnych parafii ewangelickiej w Sierpcu) Paweł Bogdan Gąsiorowski – zmarła 14 maja 1921 roku Helena Pekrul, była córką Augusta i Marianny z Świętochowskich, małżonków Pokrandt. Urodziła się w Niemczech, zmarła w wieku 60 lat w Józefowie. Była stałą mieszkanką gminy Ratowo i pozostawiła po sobie męża Henryka Pekrula, rolnika z Józefowa.

DSC_4405

HIER RUHET WOHL
HENRICH PEKRUL
IN GOTTES NAMEN
ER IST GESTORBEN
DEN 25 OCTOBER
1926 R. UND
SEIN LEBENSLAUF
IST GEWESEN
64 J. GLAUBET
NUR ES GIEBT
EIN WIDER
SEHN

Uwagi TK:
Inskrypcja pokrywa prawie całą powierzchnię jednej ze ścian kamiennego obelisku. Obok zachował się postument nagrobka. Inskrypcja zdradza lokalne wykonawstwo nagrobka (błędy ortograficzne).

Jak ustalił (na podstawie akt metrykalnych parafii ewangelickiej w Sierpcu) Paweł Bogdan Gąsiorowski – zmarły 25 października 1926 roku Henryk Pekrul, był synem rolnika Andrzeja i zmarłej Pauliny z d. Radeckiej, małżonków Pekrul. Urodził się w Rochni, zmarł w wieku 63 lat w Józefowie. Był stałym mieszkańcem gminy Ratowo.

Mieszkańcy

/w budowie/

W 1867 roku w miejscowej szkole ewangelickiej uczyło się pięcioro dzieci (3 chłopców, 2 dziewczynki). Nauczyciel otrzymywał pensję w wysokości 35 rubli i 28 kopiejek. Szkoła mieściła się we własnym drewnianym domu.

Varia

O przynależności wsi Józefowo do parafii ewangelickiej w Sierpcu (ok. 50 km odległości) wspomina Arthur Plitt (Die Kirchengemeinde Sierpc…, s. 8), podając informację, że znajdował się tu dom modlitwy i ewangelicka szkoła. Józefowo po 1933 roku znalazło się w granicach nowo powstałej parafii ewangelickiej w Siemiątkowie.

O cmentarzu dotychczas

/w budowie/

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s