Cmentarz parafialny w Sierpcu

##ARTYKUŁ W TRAKCIE ROZBUDOWY##

Cmentarz w Sierpcu, przy trakcie wiodącym do Lipna założono w 1800r. ( Wcześniej zmarłych grzebano przy kościołach) . Na cmentarzu znajdują się stare pomniki, nagrobki, płyty nagrobkowe pochodzące z XIX i XX w. Zbudowane są one w stylach: secesyjnym, neoklasycystycznym, klasycystycznym, neogotyckim, neoromantycznym, elektycznym. Wszystkich skatalogowanych pamiątek jest ok. 100. Dokładny ich spis znajduje się w archiwum parafii Farnej. Najciekawsze zabytki architektoniczne to nagrobki: Wojciecha Chrzanowskiego, Ludwika Bytnera, sióstr Feist, burmistrza Stanisława Mąkowskiego, Ks. prałata Juliusza Grabowskiego, rodziny Pehlke, i wiele innych niezidentyfikowanych mogił.

 

 

Reklamy

Dom kultury

(ARTYKUŁ W OPRACOWANIU)

Sierpc przed drugą wojną światową nie posiadał ośrodka kultury. Częściowo rolę taką spełniał Dom Katolicki, ale planowano budowę obiektu miejskiego. Myśl budowy takiego obiektu zrodziła się w 1937 r.
W roku 1938 rozpoczęto budowę gmachu, przy trakcie do Płocka, przy ulicy P.O.W. (dziś Piastowska), który miał nosić imię ,,Marszałka Józefa Piłsudskiego” Do września 1939r. stanął obiekt w stanie surowym.
W czasie II wojny światowej niemiecki okupant budynek przeprojektował i ukończył w formie w jakiej istniał do 2010 roku.
W 2012 roku oddano do użytku przebudowany i znacznie rozbudowany obiekt, tytułując go „Centrum Kultury i Sztuki w Sierpcu”. Przywrócono planowany patronat budynku, tj. marszałka Józefa Piłsudskiego, co upamiętnia wmurowana w fasadę budynku tablica pamiątkowa.

Kościół św. Rocha w Sierpcu

KOŚCIÓŁ p.w. Św. ROCHA Drewniany. Był to kościół przyklasztorny wybudowany dla panien Benedyktynek ,, do czynienia skruchy” . Połączony z klasztorem ,,gankiem”. Nie wiadomo także kiedy go zbudowano; być może w 1709 r. w czasie morowej zarazy, kiedy to z tego samego powodu w sąsiednim Bieżuniu zbudowano kościół, też drewniany, pod tym samym wezwaniem. Także za datę budowy można przyjąć rok 1703 kiedy to następuje przebudowa klasztoru. Nie odbudowano go po pożarze. Do końca XIX w. przy kościele Farnym stała figurka św. Rocha z psem pasterskim, pochodząca właśnie z kościoła św. Rocha. Figura ta zaginęła na początku XX w.

Kościół farny śś. Wita, Modesta i Krescencji

KOŚCIÓŁ FARNY p.w. śś. Męczenników Wita, Modesta i Krescencji


blog_co_1056700_2148852_tr_835840625Kościół parafialny w Sierpcu. Drzeworyt z Tygodnika Ilustrowanego, 1869, nr 104.
Ryt. P. Dziedzic, 1869 r.

RYS HISTORYCZNY

Przyjmuje się, że wezwanie parafii (mające jakoby archaiczny charakter) dowodzi „starożytności” świątyni. Dość „sympatyczne” (jak to określił swego czasu Paweł B. Gąsiorowski) podanie, odnotowane już w XIX wieku, wymienia rok 1003, jako czas założenia parafii w Sierpcu i wzniesienia z inicjatywy płockich benedyktynów pierwszej świątyni – rzekomo na gruzach pogańskiego miejsca kultu (względnie świątyni).

Historyczne wzmianki o parafii w Sierpcu pochodzą dopiero z XIV wieku. Budowa obecnej świątyni rozpoczęła się zapewne wiek później. Przyjmuje się, że częściowo wykorzystano wówczas wcześniejsze mury nieznanej nam bliżej świątyni kamienno-ceglanej (na dowód wskazywana jest ściana północna prezbiterium). Miał tu stać kościół romański (Łoziński, Miłobędzki 1967; Witwicki 1972) sięgający wieku XII (!). Zdaniem Roberta Kunkela – tę fałszywą interpretację należy stanowczo odrzucić.

Obecnie istniejącą świątynię wzniósł budowniczy Jan z Przasnysza z synami (ten sam warsztat budował kościoły Najświętszej Marii Panny i Ducha Świętego) na przełomie XV i XVI w. Fundatorami byli właściciele miasta – Sieprscy. Prawdopodobnie w 1520 r. konsekrowano kościół. Prawdopodobnie w niedługim czasie później dobudowano od południa kaplicę grobową dla fundatorów. Pochowano w niej starostę płockiego, Prokopa Sieprskiego w 1515 roku. W 1569 roku kaplicę remontowano. Fakt ten upamiętnia piaskowcowa tablica, umieszczona niegdyś na ścianie zewnętrznej świątyni (dziś wewnątrz kościoła). Tekst na tablicy:

,,Magnificus dominus Andreas Sieprski a Gulczewo, Palatinus Ravensis, Capitaneus Plocensis, capellam in seniorum corpora requiest, restauravit Anno Domini 1569 Aetatis vero sue LXXI.’’

Trzecim etapem rozbudowy świątyni, była budowa kwadratowej wieży od strony zachodniej przeprowadzona między 1520 a 1540 rokiem, z inicjatywy proboszcza Jana Sieprskiego.

blog_co_1056700_2148852_tr_sierpc_kosc_farny__03__na_ss_zmniejszKościół Farny w Sierpcu. Rzut przyziemia. Rys. T. Kowalski

Od strony północnej prezbiterium znajdowały się nieistniejące dziś zakrystia ze skarbcem (wymieniane w wizytacjach, rozebrane w XIX w.). Świątynia ucierpiała w pożarach w latach: 1630, 1648, 1794; w latach II wojny światowej pełniła funkcję magazynu zboża.

Kościół wymaga szczegółowych badań architektonicznych i dokładnej analizy źródeł, które pozwoliłyby na lepsze rozpoznanie dziejów budowlanych świątyni.


blog_co_1056700_2148852_tr_1215750595
Kościół w okresie I wojny światowej.
Pocztówka, z allegro.pl

DYSPOZYCJA PRZESTRZENNA OBIEKTU

Kościół murowany, jednonawowy, orientowany z prezbiterium węższym, zamkniętym prosto. Od południa kaplica grobowa i kruchta. Przy prezbiterium od strony południowej kwadratowa zakrystia. Od zachodu masywna, czterokondygnacyjna wieża na planie czworoboku. W przyziemiu wieży kruchta. Świątynia przekryta stropem z fasetą. Kaplica otwarta ku nawie półkolistą, wysoką arkadą. Nawa oddzielona od wieży szerokim, ostrym łukiem. Od zachodu chór muzyczny murowany, wsparty na trzech koszowych arkadach. Wejście główne, zachodnie zamknięte ostrołukowo. Okna w nawie zamknięte koszowo, w wieży – ostrołukowo.

blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__108_Kościół w 2009 r. Fot. Tomasz Kowalski
blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__52_blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__102_
Widok na kapliczkę stojącą na cmentarzu przykościelnym w latach 50-tych i współcześnie. Fot. MWM, Fot. red.

WYPOSAŻENIE:

  • Ołtarz główny, barokowy z XVIII wieku z elementami rokokowymi. W polu głównym kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, przysłaniana wizerunkiem Zmartwychwstania Chrystusa. Nad bramkami figury świętych Stanisława i Wojciecha. Na gzymsach figurki puttów. W zwieńczeniu obraz św. Wita, Modesta i Krescencji.
  • Ołtarz boczny, późnobarokowy, z końca XVIII wieku. W polu głównym obraz Matki Bożej Różańcowej, w zwieńczeniu obraz św. Józefa (?).
  • Prospekt organowy, rokokowy, z końca XVIII wieku.
  • Rzeźbiona ambona i stalle, z warsztatu Piotra Dąbka z Brodnicy, z połowy XX wieku.
blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__39_blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__91_
Gotycka wieża kościoła, oraz wnętrze świątyni (część zachodnia). Fot. red.
blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__26_blog_co_1056700_2148852_tr_kosciol_ss._meczennikow__33_
Wnętrze świątyni (widok na wschód) oraz barokowy ołtarz główny. Fot. red.

CZYTAJ WIĘCEJ NA „STARYM SIERPCU”:
  • O tajemniczych kamieniach w murach sierpeckiej fary – zobacz >>
  • O polichromii Władysława Drapiewskiego – zobacz >>
  • O rokokowej monstrancji z kościoła farnego – zobacz >>
  • O nieistniejącej ambonie łodziowej w kościele farnym w Sierpcu pisałem w: Ambona łodziowa w Sierpcu – geneza zjawiska artystycznego i jego sierpeckie echa, „Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego” 242/1 (2015), s. 16–21.
  • O niektórych heraldycznych motywach ukrytych w murach sierpeckiej fary pisałem w: Heraldyczne ślady w sztuce ziemi sierpeckiej, [w:] Opowieści genealogiczne z ziemi sierpeckiej: 400. rocznica śmierci Bartłomieja Paprockiego, red. Paweł Bogdan Gąsiorowski, Sierpc 2014, s. 49–84, ISBN: 978-83-62177-13-4

Sierpc – info

Sierpc – jedno z najstarszych miast Mazowsza, siedziba powiatu sierpeckiego. Prawa miejskie- 1322. Jest dwudziestotysięcznym ośrodkiem miejskim położonym w centrum Polski w dolinie krętej i przepięknej rzeki Sierpienicy. W Sierpcu nowoczesność przeplata się z pieczołowicie pielęgnowaną tradycją. Pozostałości dawnej architektury kontrastują z nowymi dzielnicami mieszkaniowymi i zakładami pracy.